In Afrika zijn de mensen bezig met overleven, zonder en met corona

Verhaal | 23-04-2020Tear

Waar je weinig over hoort, is wat de corona-epidemie in Afrika voor gevolgen heeft. Douwe Dijkstra (48) werkt namens Tear in Centraal-Afrika en ziet dat de bevolking daar extra hard geraakt wordt. Het Friesch Dagblad interviewde hem over zijn ervaringen

Wat kun je vertellen over de laatste weken in het gebied waar jullie werken. Sinds wanneer is er sprake van een corona-uitbraak en in welke landen?  
‘Het coronavirus is als laatste gearriveerd op het Afrikaanse continent, na China, Europa en Amerika. Het is vooral met reizigers uit andere landen, met name Europa, meegekomen en daardoor hebben veel regeringen al snel hun grenzen gesloten. Ondertussen zijn er coronagevallen in bijna alle landen in Afrika, en loopt ook hier het aantal besmettingen en doden langzaam op.’  

Kun je iets vertellen over hoe landen en regeringen gereageerd hebben?  
‘Landen hier in de regio hebben vaker met besmettelijke ziektes te maken. Mede hierdoor is een aantal landen wel beter voorbereid en zijn er betere controles op bijvoorbeeld vliegvelden.  Je temperatuur wordt regelmatig gemeten en er stonden overal al flesjes met desinfecterende handgel. Nu wordt iedereen die nog in de landen in deze regio terugkeert - er zijn bijna geen vluchten meer -automatisch twee weken in quarantaine geplaatst. Verder verschilt het per land.’ 
 
‘De landen willen aan de ene kant graag de economie zoveel mogelijk beschermen, en aan de andere kant het virus indammen. In Rwanda bijvoorbeeld is een lockdown, maar dat betekent dat duizenden dagloners niet kunnen werken. Deze dagloners hebben geen inkomen en daarom moet de overheid nu eten uitdelen, maar dit kost veel geld wat de Rwandese overheid niet heeft.’

Nog geen voedselrellen  

‘Andere landen hebben er bewust voor gekozen om geen lockdown in te voeren om dit soort problemen - en eventuele protesten - te voorkomen. Het is een wonder dat er nog niet op grote schaal voedselrellen zijn uitgebroken. Ook de voedselprijzen zijn namelijk bijna overal omhoog gegaan, vanwege de beperkingen aan de grenzen.’ 
 
 ‘Verder is social distancing hier nogal een probleem in een krottenwijk, en ook handenwassen als er geen water is - laat staan zeep. Veel mensen hebben wel de kennis over corona, maar kunnen zichzelf simpelweg niet makkelijk beschermen.’  

Wat zie jijzelf van de gevolgen in je naaste omgeving?  
‘Ik ga ’s morgens vaak hardlopen, en dan kom ik normaal vlakbij mijn huis honderden, nee duizenden mensen tegen die vanuit de wijken net buiten de stad aan komen lopen, op weg naar hun werk. Ook kom ik veel vrouwen en kinderen tegen die met jerrycans water lopen te zeulen. Deze dagen is die stroom bijna helemaal opgehouden.’ 

Is de bevolking in Centraal-Afrika goed doordrongen van de ernst van de situatie of zijn ze vooral bezig met overleven?  
‘Dat verschilt erg per land. Er is wel veel angst om de ziekte te krijgen, hoewel andere ziektes als malaria op dit moment veel meer levens eisen. Niet alle gevallen van besmettingen zijn bekend. Net als bij ebola zijn mensen huiverig om naar de dokter of het ziekenhuis te gaan, omdat er dan onzichtbare mensen in beschermende kleding je gaan behandelen, je afgezonderd wordt van je familie, en veel mensen niet levend uit het ziekenhuis komen. Als je dus niet al te ziek bent blijf je thuis - en blijf je anderen besmetten –en als je bijna doodgaat en alsnog naar het ziekenhuis gaat, is het te laat.’

De gezondheidszorg zal hier direct overbelast raken, daar is geen twijfel over mogelijk.

Als er echt een grote corona-uitbraak komt op dit continent, want voor gevolgen zal dat hebben?
‘De gezondheidszorg zal hier direct overbelast raken, daar is geen twijfel over mogelijk. Veel landen hebben maar een paar IC-bedden, weinig of geen beademingsapparatuur, en slechte beschermingsmogelijkheden voor de artsen en verpleegkundigen.’ 

Wat kan Tear op dit moment doen voor de bevolking?  
‘Tear heeft veel ervaring opgedaan met de ebola-epidemieën en gebruikt deze ervaring nu voor de corona-uitbraak. Tear werkt veel samen met religieuze leiders, omdat die geworteld zijn in de samenleving en de dorpen en vertrouwen genieten van de bevolking. 
 
‘Tear heeft bijvoorbeeld een aantal radio-programma’s gemaakt met een groot bereik in de landen, vooral die met een lockdown. Ook heeft de organisatie voedsel uitgedeeld aan dagloners die hun inkomen hebben verloren, op markten en andere plaatsen punten ingericht om handen te wassen, en veel aan voorlichting gedaan via onze bestaande programma’s.’  

In hoeverre beïnvloedt de crisis het werk van NGO’s en hulporganisaties die in crisisgebieden werken?  
‘We proberen zoveel mogelijk ons werk door te laten gaan, vooral ook omdat de gevolgen van bijvoorbeeld ondervoeding van kinderen in Zuid-Soedan op dit moment veel belangrijker zijn dan de gevolgen van corona, maar de restricties op reizen maken het niet makkelijker. Ook zijn prijzen van bijna alle producten omhoog gegaan.’ 

Ze zeggen: de coronacrisis in Afrika kan niet aangepakt worden zonder dat de rijke landen zich daar ook verantwoordelijk voor gaan voelen. Deel je die mening?  
‘Deze crisis is interessant in de zin dat het de hele wereld treft, en daarom moeten we dit ook sámen oplossen. Het zet de wereld ook een beetje op z’n kop, vaak komen enge ziektes uit Afrika naar Europa, maar deze keer is het andersom.’ 
 
‘Zonder hulp aan Afrika zal het virus hier blijven voortwoekeren, of op z’n best blijven sluimeren, en dus ook weer elders de kop opsteken. Mijn hoop is dat deze crisis de wereld dichter bij elkaar brengt, niet de tegenstellingen vergroot. Binnen landen zie je al veel solidariteit en initiatieven om elkaar te ondersteunen. Ik hoop dat dit doorwerkt in de relatie tussen rijke en arme landen. Dat we ons allemaal beter bewust worden van het feit dat we allemaal van elkaar afhankelijk zijn en elkaar blijven steunen, en niet de mensen die we niet kennen, die verder bij ons vandaan wonen, vergeten.’ 
 
Tekst: Lodewijk Born. Dit interview is een ingekorte versie. Het complete interview met Douwe Dijkstra is 18 april 2020 gepubliceerd in het Friesch Dagblad.  

Foto: Douwe Dijkstra

Bescherm mensen in armoede tegen het corona-gevaar en steun het Corona Noodhulpfonds. Alvast hartelijk dank voor jouw steun.

Hoop voor vluchtelingen in Libanon

Verhaal | 22-07-2020 | Tear
In Libanon raken vluchtelingen in de problemen, doordat ze geen geld meer hebben voor voedsel. Zusterorganisatie Tearfund biedt hulp. Lees hier hoe...

Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: ‘Mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen’

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
Minella van Bergeijk gaat in gesprek met Rikkert Zuiderveld en Reinier Sonneveld over meebuigen in de storm.

10x wat we leerden in 2020

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
De coronacrisis bracht veel mensen ook rust. Tear geeft tien tips om die rust vast te houden.

Martha Zonneveld: ‘Honger is een afschuwelijke ramp die zich voltrekt naast de dreiging van corona’

Verhaal | 03-07-2020 | Hannah Westra
Met Tear zijn we actief betrokken bij mensen die op dit moment nog middenin een lockdown zitten. Martha Zonneveld, noodhulpcoördinator bij Tear: ‘In sommige landen begint de...

Beter bestand tegen de coronacrisis dankzij de lokale kerk

Verhaal | 22-06-2020 | Annemarie van den Berg
Via lokale kerken mensen zelf uit armoede laten opstaan. Het werkt! Juist in deze coronacrisis zien we dat deze gemeenschappen beter bestand zijn tegen de gevolgen.
Babyslofjes

Kraamtijd in lockdown: net bevallen en geen inkomen meer

Verhaal | 22-06-2020 | Tear
Ineens ziet de kraamtijd er door het coronavirus heel anders uit dan dat we gewend zijn. Maar voor de 25-jarige Kabita en haar man is de kraamtijd levensbedreigend geworden.