Hoop is soms een opgeblazen ballon aan een deur bij een kinderfeestje

Verhaal | 04-04-2020Tear

Journalist Karel Smouter schrijft op onregelmatige basis blogs voor Tear over wat hem opvalt als verslaggever in coronatijden. Daarbij zoekt hij naar mensen en plekken die hoop bieden. Deze week: een clown in Zutphen.

Tear vroeg me om tijdens mijn werk als verslaggever in deze tijd op de uitkijk te staan om tekenen van ‘hoop’ te signaleren. Nu ben ik er als journalist altijd op gespitst om behalve verdriet en problemen ook veerkracht en oplossingen voor het voetlicht te brengen. Deze houding noem ik weleens Kill the victim wanneer ik studenten lesgeef in ‘constructieve journalistiek’. Juist in de moeilijkste omstandigheden komen er onvermoede krachten in ons los en zijn mensen méér dan alleen maar slachtoffer.

 

Ook de ander kant van de zaak belichten

Zo kwam ik tijdens mijn werk júist in de erbarmelijkste omstandigheden die ik onderweg aantrof - zoals de straten van Teheran tijdens de neergeslagen opstand in 2009, in weeshuizen in Birma in 2011 en op Lampedusa in 2013 - de meest indrukwekkende individuen tegen. Ik vind het de taak van een journalist om ook díe kant van de zaak te belichten. Te laten zien wat een vindingrijke soort wij als mensen eigenlijk zijn.

Ik word dan ook helemaal tureluurs van alle berichten die ‘De Kansen Van Deze Crisis’ bezingen of die juichend vaststellen dat ‘Deze Tijd óók Mensen Bij Elkaar brengt’.

En nu zijn we ineens allemaal slachtoffer in de grootste crisis van in elk geval mijn generatie. En dan wemelt het overal om ons heen van de schokkende feiten. 40 procent meer telefoontjes naar de Kindertelefoon, negen van de tien kinderen wereldwijd die thuis zitten. Bijna tien miljoen Amerikanen in twee weken werkeloos.

Bij ieder teken van hoop, hoe groot of hoe klein ook, kun je in deze tijd gemakkelijk én terecht een ‘ja maar’ formuleren. Ik word dan ook helemaal tureluurs van alle berichten die ‘De Kansen Van Deze Crisis’ bezingen of die juichend vaststellen dat ‘Deze Tijd óók Mensen Bij Elkaar brengt’. Het voelt niet alleen te vroeg, maar ook ongepast. Met name richting de miljarden die níet in een stinkend rijke welvaartsstaat op quarantaine moeten, maar in gammele, overvolle krotwoningen in landen waar leiders de crisis vooral als een kans zien om hun greep op de macht te verstevigen.

Zoektocht naar sporen van hoop

Toch ging ik de uitdaging van Tear aan en hield ik de afgelopen tijd mijn ogen open voor kleine sporen van hoop. Al was het maar voor mezelf.

Zo kwam ik op reportage in Zutphen Clown Okidoki tegen, een 47-jarige man uit Eefde die – net als ikzelf en honderdduizenden andere zzp’ers – op één dag zijn hele agenda zag leegstromen. Uitgerekend de maanden waarin hij zijn hele inkomen bij elkaar speelt als ‘kinderentertainer’, zoals hij officieel heet, vielen ineens uit de kalender. En daarmee uit zijn portemonnee.

Hij ging niet bij de clownspakken neer zitten, maar besloot zijn diensten gratis aan te bieden.

Wat mij zo raakte in zijn verhaal is dat hij niet – zoals ik volkomen begrepen zou hebben - bij zijn clownspakken néér ging zitten, maar besloot om zijn diensten gratis aan te bieden aan een doelgroep waar het deze weken naar mijn idee véél te weinig over gaat. Namelijk: kinderen die juist in deze tijd jarig zijn.

Zo stond ik op de stoep bij Florien, die op de vrijdag dat ik langskwam 6 zou worden. Haar ouders vertelden me dat ze tranen met tuiten huilde toen ze koning Willem-Alexander alle verjaardagsfeestjes op tv hoorde afgelasten. We zijn allemaal 6 geweest of wonen – zoals ik – met kinderen van die leeftijd onder één dak en we zullen het allemaal begrijpen: tegen zulk kinderleed valt niet op te relativeren.

Want wat hád ze er naar uitgekeken. De dag dat ze 6 zou worden. Ze zou langs de klassen lopen als een koningin, met een kartonnen verjaardagskroon op haar hoofd. Ze zou de mooiste traktaties maken, bakken cadeautjes krijgen en natuurlijk het leukste kinderfeestje van de klas geven. En nu zag ze dat alles ineens in het water vallen. 

Clown Okidoki bezocht in ruim een week tijd al meer dan 40 kinderen zoals Florien. Hij verrast ze met een show voor het raam en knoopt op het einde een als een dier in elkaar gedraaide ballon aan de deurklink.

Vindingrijkheid zit niet alleen in deze clown, maar in ieder mens.

 

Menselijke vindingrijkheid

Het is dit soort vindingrijkheid die mij op de been houdt in deze dagen. Niet omdat het ook maar iets aan de oplossing van deze crisis bijdraagt. Nee, omdat het me toont dat de mens zich uiteindelijk telkens weer weet te ontworstelen aan het lot dat hem treft. Want deze vindingrijkheid zit niet alleen in deze clown, maar in ieder mens. En al die vindingrijkheid samen zal uiteindelijk maken dat er een dag komt dat we ook deze crisis weer achter ons kunnen laten. Dat we in de verleden tijd zullen spreken over het heden dat nú nog zo op ons drukt.

De coronacrisis bestaat natuurlijk uit miljarden rampen, die zich wereldwijd en op elk moment voltrekken. Een Nederlands verjaardagsfeestje dat niet doorgaat zal op die schaal vermoedelijk niet bijster hoog scoren. Maar, zo liet Clown Okidoki mij deze middag zien: zelfs aan onze kleinste rampen wordt in deze tijd gedacht.

Tekst en foto: Karel Smouter

Hoop voor vluchtelingen in Libanon

Verhaal | 22-07-2020 | Tear
In Libanon raken vluchtelingen in de problemen, doordat ze geen geld meer hebben voor voedsel. Zusterorganisatie Tearfund biedt hulp. Lees hier hoe...

Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: ‘Mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen’

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
Minella van Bergeijk gaat in gesprek met Rikkert Zuiderveld en Reinier Sonneveld over meebuigen in de storm.

10x wat we leerden in 2020

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
De coronacrisis bracht veel mensen ook rust. Tear geeft tien tips om die rust vast te houden.

Martha Zonneveld: ‘Honger is een afschuwelijke ramp die zich voltrekt naast de dreiging van corona’

Verhaal | 03-07-2020 | Hannah Westra
Met Tear zijn we actief betrokken bij mensen die op dit moment nog middenin een lockdown zitten. Martha Zonneveld, noodhulpcoördinator bij Tear: ‘In sommige landen begint de...

Beter bestand tegen de coronacrisis dankzij de lokale kerk

Verhaal | 22-06-2020 | Annemarie van den Berg
Via lokale kerken mensen zelf uit armoede laten opstaan. Het werkt! Juist in deze coronacrisis zien we dat deze gemeenschappen beter bestand zijn tegen de gevolgen.
Babyslofjes

Kraamtijd in lockdown: net bevallen en geen inkomen meer

Verhaal | 22-06-2020 | Tear
Ineens ziet de kraamtijd er door het coronavirus heel anders uit dan dat we gewend zijn. Maar voor de 25-jarige Kabita en haar man is de kraamtijd levensbedreigend geworden.