Meer of minder seksueel geweld door religie?

Verhaal | 08-03-2020Mirjam Croes

Religie komt er in de media vaak niet goed van af als we het hebben over emancipatie en een gelijkwaardige positie voor man en vrouw. Om nog maar te zwijgen over seksueel misbruik en geweld tegen vrouwen. ‘En helaas vaak terecht’, zegt Gerinke Fountain, programmaleider Genderbased violence bij Tear. ‘Toch kan geloof ook een positieve rol spelen bij het tegengaan van geweld tegen vrouwen.

‘In Congo heeft onze zusterorganisatie Tearfund Engeland tussen 2015 en 2017 samen met lokale partners een programma uitgevoerd om via voorgangers en lokale leiders de kijk op de positie van man en vrouw te veranderen. De resultaten zijn enorm hoopvol. Na afloop van het programma was seksueel misbruik binnen het huwelijk gedaald van 69% naar 29% van de vrouwen. En seksueel geweld buiten bestaande relaties ging zelfs terug van 21% naar 4%! Tear gebruikt deze aanpak nu ook in andere gebieden van Congo.’

Ver-van-mijn-bed-show?

Ook in Nederland heeft 46% van christelijke vrouwen te maken gehad met fysiek en/of seksueel geweld.

‘Als we het over Congo hebben, lijkt het misschien een ver-van-je-bed-show, maar dat is zeker niet het geval. Ook in Nederland kennen we een hoog percentage van geweld tegen vrouwen, ook binnen de kerk. Uit een peiling van Tear onder Nederlandse vrouwen met een kerkelijke achtergrond blijkt dat 46% van hen ooit te maken hebben gehad met fysiek en/of seksueel geweld. Daarom zij we in 2017 ook de campagne Resister in Nederland gestart om het zwijgen rondom geweld tegen vrouwen in de kerk te doorbreken. (Resister zal in mei opgaan in de breder gedragen stichting Een Veilige Kerk, red.).’

‘De kracht van dit programma is dat het ruimte creëert voor dialoog. We moeten erkennen dat religie veelvuldig gebruikt is en wordt om vrouwen te onderdrukken en ongelijkheid tussen man en vrouw te rechtvaardigen. Ook in het christelijk geloof. Daarom is juist verandering binnen de kerk nodig. Een verandering van hoe we als mannen en vrouwen naar elkaar kijken. En ruimte geven aan een nieuwe, op de Bijbel geïnspireerde visie op gelijkwaardigheid tussen man en vrouw.’

Veranderen naar Zijn (en Haar) beeld

‘Uit onderzoek naar het programma in Congo bleek dat opvallend veel mannen en vrouwen zelf de (seksuele) onderdrukking en ondergeschikte positie van vrouwen rechtvaardigen. Ze vonden het eigenlijk een normale gang van zaken, ‘zo is het nou eenmaal’. In het programma gaan we daarom eerst met voorgangers en lokale leiders in gesprek over de man-vrouw verhoudingen in hun gemeenschap. Hoe is het nu? Wat willen jullie met elkaar veranderen? Als zij zich bewust worden van de visie dat God man en vrouw gelijkwaardig geschapen heeft naar Zijn (en Haar) beeld, dan verandert dat hun eigen leven en hun eigen boodschap. Ze worden een rolmodel.’

Lees ook: ‘Ik heb mijn vrouw misbruikt’>>

Als mannelijke leiders zich uitspreken tégen geweld tegen vrouwen, dan kan herstel beginnen.

‘Er is ook enorm veel schaamte bij vrouwen over het feit dat ze misbruikt zijn. Dat is niet alleen in Congo, maar dat zie je wereldwijd terug bij slachtoffers van seksueel misbruik. Daarom zijn deze mannelijke rolmodellen ook zo belangrijk. Als deze mensen met invloed zich uitspreken tégen geweld tegen vrouwen, dan is dat een megaverandering op weg naar herstel.  Dan durven vrouwen over hun schaamte heen te stappen en kan het herstelproces beginnen. Dan ook durven ze om hulp te vragen omdat ze voelen dat er begrip en support is.’

‘De kennis en ervaring die Tear in Congo heeft opgedaan, delen we onder meer via het Nederlandse platform WO=MEN met andere organisaties in Nederland die zich inzetten voor gendergelijkheid. Religieuze en niet-religieuze. Want ook niet-religieuze organisaties hebben draagvlak van religieuze leiders nodig om succesvolle verandering mogelijk te maken. Dat vind ik zo mooi aan dit platform: in de media is de discussie over religie en gelijkwaardigheid vaak zo gepolariseerd, denk aan de berichten over de Nashville verklaring, en recent nog over de demonstraties bij abortusklinieken. Mensen gunnen elkaar het licht in de ogen niet. Maar hier is ruimte voor gesprek en dialoog.’

Links naar de onderzoeken:

Meer over het project

Kerken pleiten voor een einde aan seksueel geweld

Democratische Republiek Congo (Afrika)
Dit project richt zich op grondoorzaken van geweld tegen vrouwen.
Theresa Malila, Milka Kavira en Nyasha Manyua

Vrouwen zijn krachtige aanjagers van verandering

Verhaal | 08-03-2016 | Tear
Vandaag is het Internationale Vrouwendag. Een mooie gelegenheid om drie bijzondere vouwen in het zonnetje te zetten
Tsongo Kunahmbire, predikant in Congo, met jongetje

'Ik heb mijn vrouw misbruikt'

Verhaal | 16-11-2015 | Folkert Rinkema
Tsongo Kunahmbire (56) is predikant in Congo. Hij stelt seksueel geweld aan de orde in zijn kerk. Maar dat was vroeger anders.