‘Natuurgeweld kun je niet voorkomen. Dat het een ramp wordt wel.’

Verhaal | 13-06-2019Tear

Orkaan Fani bereikte in het weekend van 4 mei India en Bangladesh. Sinds 2014 was er niet zo'n krachtige orkaan in de regio Zuid Oost Azië geweest. Dankzij preventieve maatregelen bleef de schade beperkt. Martha Zonneveld, noodhulpcoördinator bij Tear, legt uit hoe zorgvuldige voorbereiding en preventie crises kunnen voorkomen.

Uit eerdere rampen zijn belangrijke lessen getrokken.

‘We zijn als Tear in hoge mate betrokken bij noodhulp, omdat we veel nood zien. Uiteraard is voorkomen altijd beter dan genezen. Dat geldt zeker voor mensen die al in een kwetsbare positie zitten en leven van het minimale. Met  hen moeten we  proberen te voorkomen dat zij het weinige dat ze hebben ook nog verliezen.’

Wat houdt rampenpreventie in?

‘Heel belangrijk zijn de planning voor noodsituaties en de waarschuwingssystemen. Soms kan een deel van de preventie zo eenvoudig zijn als de aanwezigheid van goed werkende megafoons in buurtcentra. Al is het daarbij van belang dat mensen de voorspellingen vanuit de overheid kunnen volgen en op een juiste manier kunnen handelen om bijvoorbeeld evacuatie in gang te zetten. Ook moet er een plan klaarliggen voor mensen die ziek zijn of slecht ter been. Denk daarbij aan veilige evacuatieplekken waar de mensen naar toe kunnen vluchten, aan noodvoorraden voedsel, medische artikelen en noodverlichting. Als Tear trainen we lokale gemeenschappen en kerken in rampenpreventie. Omdat veiligheid ook een overheidstaak is, trekken we daarin samen op met de lokale overheid.’

Op tijd je boot of voorraad in veiligheid brengen

Uit eerdere grote rampen zijn belangrijke lessen getrokken, vertelt Martha. ‘Hoe essentieel een waarschuwingssysteem is, bleek bijvoorbeeld uit de supertyphoon die in 2013 grote delen van de Filipijnen verwoestte. De bevolking herkende de ernst van de waarschuwing van de overheid niet. Mensen stierven in de golven, vissers raakten hun boten kwijt, boeren hun hele oogst en kleine ondernemers hun winkeltjes en voorraden. Als de inwoners beter voorbereid waren geweest, hadden vissers bijvoorbeeld hun boot tijdig naar een veilige plek kunnen brengen. Dan was er nog steeds veel schade geweest, maar dan had zo’n visser in elk geval nog zijn bron van inkomsten gehad.’ Mensen in die regio zijn nu veel beter voorbereid op natuurgeweld. Zo hebben de kleine ondernemers een kist in hun winkeltjes staan waar in geval van nood hun winkelvoorraad in gaat en naar een veilige plaats gebracht wordt. 

Werken aan bewustwording

Het vraagt best wel wat van mensen om te evacueren.

Tegelijkertijd beaamt Martha dat preventie niet altijd eenvoudig is, omdat het ook gaat om bewustwording. ‘Als je in een gebied woont dat op zich kwetsbaar is voor rampen, maar je woont daar al generaties lang, dan ben je in zekere zin gewend om daarmee om te gaan. Als er dan een uitzonderlijk zware storm aankomt, zijn mensen niet zomaar gemotiveerd om hun huizen te verlaten. Daarbij komt ook dat ze tijdens eerdere evacuaties hebben meegemaakt dat ze terugkwamen en hun huis leeggeroofd was. Dus het vraagt best wel wat van mensen om te evacueren.’

Als preventie zo belangrijk is, waarom hebben sommige landen dit niet op orde?

Landen die kampen met armoede hebben vaak al zoveel uitdagingen, dat er vaak andere prioriteiten gesteld worden. Bovendien betekent preventie dat je vooraf moet investeren, terwijl je niet altijd meemaakt dat je het ook nodig hebt’, legt Martha uit. Toch blijft Tear heel bewust investeren in het trainen van lokale gemeenschappen op het gebied van rampenpreventie. Van hoeveel waarde dat is, bleek vorig jaar tijdens de rampen op Sulawesi en Lombok. Martha: ’Het netwerk van kerken dat we vooraf opgericht en getraind hadden en dus voorbereid was om hulp te verlenen, was als eerste aanwezig en actief in het rampgebied. Die hulp was extra belangrijk, omdat buitenlandse hulpverleners door de Indonesische overheid geweerd werden.' Preventie zien we dus op verschillende niveaus, zowel binnen de gemeenschappen waardoor shocks geen ramp hoeven te worden, als ook op overkoepelend niveau waarbij lokaal noodhulpcapaciteit gebouwd wordt. Op die manier wordt noodhulp minder nodig en kan deze zo mogelijk ook lokaal ingezet worden, met steeds minder steun van buitenaf. Zo zien we als Tear mensen opstaan uit armoede’.

Veel ellende voorkomen bij orkaan Fani

Terug naar orkaan Fani. Het team van Tear heeft een week lang de orkaan gemonitord. Iedereen stond in de startblokken om noodhulp te verlenen. Dat het niet nodig is geweest, is reden tot grote dankbaarheid. Bijzondere lof is er voor de Indiase overheid. Martha: ‘Die hebben fenomenaal geopereerd en enorme aantallen mensen vroegtijdig weten te evacueren waardoor veel ellende voorkomen is. Je kunt je nooit 100% voorbereiden op een ramp, maar preventie kan er wel voor zorgen dat de impact kleiner is en zelfs dat natuurgeweld geen crisis wordt.'

Meer over het project

Voorbereiding op rampen in India

India (Azië)
Dit project helpt mensen zichzelf beter te beschermen tegen overstromingen.

'Een orkaan van dit kaliber is heel angstaanjagend'

Nieuws | 20-05-2020 | Mirjam Croes
Orkaan Amphan raast door het zuiden van India en Bangladesh. De eerste schade is al gemeld.
Waarschuwingssysteem bij rampen in India

‘Natuurgeweld kun je niet voorkomen. Dat het een ramp wordt wel.’

Verhaal | 13-06-2019 | Tear
Noodhulpcoördinator Martha Zonneveld legt uit hoe de schade na orkaan Fani beperkt bleef dankzij zorgvuldige preventieve maatregelen.

Moeten kerken rampen bestrijden?

Verhaal | 04-10-2018 | Annemarie van den Berg
Waarom Tear via een netwerk van kerken aan noodhulp en rampenbestrijding werkt.
Noodhulp door het netwerk Jakomkris op Lombok

Netwerk voor rampenpreventie en noodhulp Indonesië: het werkt gewoon!

Blog | 15-08-2018 | Fennelien Stal
Dankzij een twee jaar geleden opgericht netwerk kunnen kerken en christelijke hulporganisaties nu beter hulp verlenen op Lombok.

"We kunnen ons alleen zo goed mogelijk voorbereiden op de moesson"

Verhaal | 31-07-2018 | Hannah Westra
Jacob Sarker, landendirecteur van het Tearfund-kantoor in Bangladesh, vertelt hoe de situatie van de Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh momenteel is en welke risico's er...
Kerken Indonesië spelen rol in rampenpreventie

Kerken Indonesië spelen rol in rampenpreventie

Blog | 29-09-2017 | Matthijs van Pijkeren
Collega Matthijs van Pijkeren is in Indonesië om het eerste congres bij te wonen van een kersvers netwerk op het gebied van rampenpreventie. Kerken en lokale organisaties gaan...