Nella van Dijke zet zich in tegen huiselijk geweld: ‘Het went nooit’

Verhaal | 23-06-2020Tear

Het komt alleen al in Nederland voor achter honderdduizenden verschillende voordeuren. Huiselijk geweld: van verwaarlozing tot seksueel geweld. Vaak houden slachtoffers zich stil, uit loyaliteit of schaamte. Nella van Dijke van Eleos: ‘Soms weten slachtoffers ook niet meer wat ‘normaal’ is.’

‘Het went nooit’, zegt Nella van Dijke. Als beleidsmedewerker kindermishandeling en huiselijk geweld bij Eleos hoort ze geregeld verhalen van collega’s over geweld dat achter voordeuren plaatsvindt. Verhalen van verwaarlozing, seksueel, fysiek of psychisch geweld. ‘De naam zegt het al: het gaat om geweld dat wordt gepleegd door iemand uit de huiselijke kring: partners, ex-partners, gezins- of familieleden. Het blijft schrikken en eigenlijk wil je dat het niet bestaat, maar niets doen is geen optie. En soms moet er echt worden ingegrepen. Zeker als slachtoffers huiselijk geweld zelf aankaarten. Dan gaan alle alarmbellen rinkelen, want dat doen mensen niet zo snel.’

Lees ook: Tear helpt vrouwen in Congo te zeggen: #MeToo

Soms weten slachtoffers ook niet meer wat ‘normaal’ is. Mede daardoor blijft het vaak lastig om huiselijk geweld te signaleren.

Eigen schuld

Loyaliteit, schaamte en schuldgevoel spelen daarin een grote rol, legt Nella uit. ‘Een kind is bang: wat gebeurt er met mijn vader als ik vertel dat hij mijn zusje aan haar haren van de trap heeft afgesleurd? Een slachtoffer van seksueel geweld denkt: ik heb het zelf uitgedaagd, het is mijn eigen schuld, ik heb ook niet tegengesputterd. Of: die warmte deed me ook wat. Als je wordt verwaarloosd of geslagen, doet dat heel veel met je zelfbeeld. Het maakt dat slachtoffers zich op den duur niks waard voelen. Ze gaan geloven in wat ze vaak horen, worden angstig of zelf depressief. Ze schamen zich voor het huiselijk geweld en wijten het misbruik aan zichzelf. ‘Het is mijn eigen schuld, ik doe het ook allemaal fout’. Soms weten slachtoffers ook niet meer wat ‘normaal’ is. Mede daardoor blijft het vaak lastig om huiselijk geweld te signaleren.’

Het is dus lastig om te meten, maar volgens cijfers van Veilig Thuis worden jaarlijks een miljoen mensen slachtoffer van huiselijk geweld. Ruim 200.000 mensen hebben zelfs te maken met ernstig of herhaald huiselijk geweld. ‘Daders zijn vaker mannen, maar het komt zeker ook voor onder vrouwen. Wat ik zelf onder volwassenen veel tegenkom is psychisch geweld in de vorm van vernedering, krenking of stalking. Als het gaat om kindermishandeling, is verwaarlozing een groot probleem, waarbij ouders zich om wat voor redenen dan ook terugtrekken en niet de dingen doen die ze zouden moeten doen. Heel jonge kinderen moeten zelf voor hun ontbijt zorgen of oudere kinderen nemen de zorg voor hun jongere broertjes of zusjes over.

Sneller agressief

‘Vaak ligt machteloosheid ten grondslag aan huiselijk geweld’, weet Nella. ‘De stress loopt op in een gezin, bijvoorbeeld door financiële problemen, waardoor mensen zich niet meer kunnen beheersen en overgaan op geweld. Soms is er alcohol of drugs in het spel, waardoor mensen sneller agressief worden. Ook culturele factoren spelen een rol. In de achterban van Eleos zien we bijvoorbeeld mannen die vinden dat zij hun positie als hoofd van het gezin moeten waarmaken. Die mannen willen helemaal niet bewust hun vrouw krenken. Huiselijk geweld komt in alle lagen van de bevolking voor, van laag- tot hoogopgeleid en van arm tot rijk. Als problemen zich in een gezin opstapelen door ziekte, schulden of werkloosheid, worden de risico’s groter.’

Als hulpverleners zijn we er vaak maar eventjes. De verandering moet vanuit mensen zelf en hun omgeving komen.

‘Ook al hoort het bij ons werk om mensen aan te spreken op moeilijke onderwerpen, het blijft ingewikkeld. Maar we proberen betrokken en duidelijk in gesprek te gaan over wat we signaleren en vragen door hoe lang het huiselijk geweld al speelt, hoe ernstig het is en of mensen bereid zijn om hulp te vragen. Soms zijn we verplicht een officiële melding te maken, maar als mensen hulp accepteren, is dit niet altijd nodig. We proberen alle stappen zo transparant mogelijk met cliënten te bespreken. Als hulpverleners zijn we er vaak maar eventjes. De verandering moet vanuit mensen zelf en hun omgeving komen. Het is nooit makkelijk om huiselijk geweld te laten stoppen, maar het kan wel. Vooral een sterk netwerk van mensen uit de kerk, familie of vriendenkring is daarbij belangrijk. Het is zo belangrijk dat mensen meekijken en meebidden.’

Lockdown

Of een crisis als Corona impact heeft op huiselijk geweld? ‘De verwachting was dat huiselijk geweld door de lockdown zou toenemen. In het begin van de crisis waren er juist minder meldingen en uit een recent onderzoek blijkt dat er tijdens de crisis niet meer gevallen van huiselijk geweld zijn dan daarvoor. Bij Eleos merken we dat sommige gezinnen meer stress ervaren, doordat bijvoorbeeld inkomsten wegvallen, maar dat de lockdown veel andere gezinnen juist goed doet. Families kunnen meer tijd met elkaar doorbrengen en veel verplichtingen vallen weg. In gezinnen waar het onveilig was, lijken vooral tieners baat te hebben bij deze nieuwe situatie. Tegelijkertijd blijkt dat online geweld juist toeneemt. We moeten geweld nooit bagatelliseren en juist nu alert blijven.’

Voor slachtoffers heeft Nella één duidelijk advies. ‘Zoek hulp. En dan doel ik niet alleen op professionele hulp. Praat met iemand die je vertrouwt over wat goed en veilig is om te doen. Bel of chat met Veilig Thuis, dat kan ook anoniem. Bij seksueel geweld hulp kun je terecht bij het Centrum voor seksueel geweld, en bij acuut gevaar bel je de politie. De stap om huiselijk geweld openbaar te maken is ontzettend groot, maar het is vaak de enige uitweg.’

Lees ook: Help geweld tegen vrouwen in Congo te stoppen

Tekst: Charlotte van Egmond

Huiselijk geweld komt helaas voor over de hele wereld. Lang niet overal zijn er organisaties, zoals Eleos, om huiselijk geweld te stoppen. Daarom heeft Tear het Women Empowerment Plan ontwikkeld. Een training over de rol van mannen en vrouwen in het gezin en in de gemeenschap, om de oorzaak van ongelijkheid en geweld aan te pakken. Help jij om het geweld tegen vrouwen te stoppen?

Foto: Lina Trochez

Hoe breng jij hoop in de wijk?

Nieuws | 15-09-2020 | Tear
Hoe word je een veerkrachtige kerk? Volg onze gratis workshops!
Foto: Helen Manson

De Rohingya-crisis: drie jaar leven in benauwde en overvolle kampen

Verhaal | 14-09-2020 | Tear
​In augustus 2017 ontvluchtten honderdduizenden Rohingya het geweld in Myanmar. Drie jaar later leven veel van hen nog steeds in vluchtelingenkampen in Bangladesh en overleven ze...
Foto: Helen Manson

Pastor Sushanto zet zich in voor de Rohingya, maar heeft ook zelf hulp nodig

Verhaal | 14-09-2020 | Annemarie van den Berg
Pastor Sushanto Nath zet zich al vanaf het begin in voor de Rohingya, maar ook hij heeft hulp nodig.

Even snel een kopje koffie drinken? Niet in Ethiopië

Verhaal | 14-09-2020 | Hannah Westra
Even snel een kopje koffie drinken in Ethiopië? Vergeet het maar! Daar hoort een hele ceremonie bij.

Als kerk optrekken met de buurt: dat kan schuren

Verhaal | 13-09-2020 | Tear
Bij Tjerk Riemersma, betaald oudste van evangelische gemeente De Rank in Groningen, groeide het verlangen om iets in de buurt te betekenen.

Ahmed: ‘Ik heb rechten, maar kan daar als Rohingya geen aanspraak op maken’

Verhaal | 11-09-2020 | Tear
Ahmed Hosen is Rohingya-vluchteling en stateloos, hij vluchtte in 2017 uit Myanmar. Drie jaar later is zijn situatie, en met name die van zijn gewonde zoon, uitzichtloos.