Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: Van verzet naar overgave

Verhaal | 18-04-2020Tear

Liedjesschrijver Rikkert Zuiderveld vindt het verschrikkelijk dat hij zijn geliefden niet kan omhelzen. Theoloog Reinier Sonneveld voelt vaak een ‘dit kan niet zo zijn’-verzet in hem opkomen. Maar door te beseffen dat ze meer zijn dan hun emoties, proberen ze mee te buigen in de storm die Corona heet. Rikkert: ‘Zo ontwikkel je veerkracht.’

In de podcastserie ‘Verhalen van Veerkracht’ gaat Tear-directeur Minella van Bergeijk in gesprek met inspirerende christenen, die in al hun kwetsbaarheid vertellen hoe Corona hen raakt, maar ook hoe zij juist nu veerkracht vinden. De podcast vind je op Spotify, in je favoriete podcastapp of klik hieronder op play en beluister het gesprek.

Minella: ‘Wat leuk om met jullie als het ware aan tafel te zitten.’

Reinier: ‘Zeker! Vanmorgen last ik toevallig een interview in De Nieuwe Koers, over kindermuziek, waarin Rikkert en ik allebei werden geciteerd.’

Rikkert: ‘Klopt! De aanleiding was een column over de vraag of we kinderen wel goed voorbereiden op crises als deze. Of we ze te niet te veel verwennen en te zoet opvoeden met eenzijdige kinderliedjes. Daarover interviewde Alain Verheij verschillende liedjesschrijvers, waaronder mij.’

Minella: ‘En, hebben we onze kinderen te veel verwend?’

Reinier: ‘We bereiden onze kinderen in feite voor op onszelf. Wij zijn de maatschappij. Dus als we onze kinderen verwennen, dan zijn we zelf verwend. Augustinus zei al: ‘Klaag niet over de tijden, want de tijden, dat zijn wij.’ Ik vind het maar een beetje gemopper. En jij, Rikkert?’

Rikkert: ‘Ik kan niet over anderen oordelen, dus heb ik het over onze liedjes gehad. Die zijn naar mijn idee best wel in balans. We zwengelen leuke en minder leuke dingen aan. Neem het liedje ‘Een parel in Gods hand’. Dat refreintje is geschreven door Gerda Hettasch, ik heb de coupletjes erbij geschreven. Daarin is een kind met een heel laag zelfbeeld aan het woord. Dan komt zo’n refrein in een bepaalde context te staan. Als dat wordt losgekoppeld, dan krijg je wel een eenzijdig liedje, ja.’

Minella: ‘Verlangen we in tijden als deze niet juist naar de liedjes van vroeger? Simpele zinnen kunnen enorm krachtig zijn.’

Rikkert: ‘Voor sommige mensen werkt dat, ja. Andere mensen moeten juist een keer door hun angst heen om tot een bepaald vertrouwen te komen. Dat doen wij met die kinderliedjes: een soort basisvertrouwen leggen. Het leven komt toch wel op ons af in alle heftigheid, daar moeten we mee zien te dealen.’

Minella: ‘We moeten door onze angst heen, zeg je. Wat bedoel je daarmee?’

Rikkert: ‘Dit is een enorm onzekere tijd. Alsof er een soort rat aan het behang van ons leven zit te knagen. Als je geen uitzicht hebt over de dood heen, dan is deze tijd heel beangstigend. Dan denk je: alles houdt op, de economie stort in, mijn vader wordt ziek, ik ga dood, noem maar op. Wanneer je door dat behang heen duikt, kun je eens kijken wat er achter het behang zit. Alsof je door de sluier tussen de tijdelijkheid en de buiten-tijdelijkheid tuurt.’

Ik ben wel bang geweest en heb me echt zorgen gemaakt

Minella: ‘Knaagt er iets bij jou, Reinier?’

Reinier: ‘Aan mijn behang? Nou, heel concreet: zilvervisjes! Maar even serieus: ik ben wel bang geweest en heb me echt zorgen gemaakt. Ik en mijn vrouw zijn allebei zelfstandig ondernemer. Mijn vrouw is kunstenaar, ik ben schrijver. Ineens viel er voor drie, vier, vijf maanden aan opdrachten weg. Dat is serieus. Dat is even incasseren en slikken.’

Minella: ‘Wat deed die angst met jou?’

Reinier: ‘Ik werd er een druk baasje van. Ik ging plannen maken en dingen organiseren om toch een soort inkomen bij elkaar te sprokkelen. Pas in de Stille Week werd ik wat chiller. Ik dacht: Wacht even, dit is niet wat ik mensen meegeef, laat ik zelf ook proberen om meer vertrouwen te hebben.’

Minella: ‘Van bang zijn naar vertrouwen, hoe gaat dat bij jou?’

Reinier: ‘Als er iets heftigs gebeurt, dan sta je in je emoties. Dan ben je je emoties. Een van de fundamentele stappen die we als geestelijk gezonde volwassenen kunnen zetten, is een bepaalde afstand van je emoties kunnen nemen. Dan heb je emoties. Ik ben de afgelopen maand niet wanhopig geweest, maar ik moest die stap van mijn emoties zijn naar mijn emoties hebben weer bewust maken. Door mijn zorgen af te bakenen en op een productieve en kalme manier met mijn gevoelens om te gaan.’

Rikkert: ‘Het is een zaak van in balans komen, hè? Beseffen dat je meer bent dan je emoties. Dat wil niet zeggen dat je ze uitschakelt, maar dat je de zaken verstandelijk en qua vertrouwen op God goed in evenwicht hebt.’

Soms moet je buigen voor een storm en soms moet je je weer oprichten. Op die manier ontwikkel je veerkracht.

Reinier: ‘Ken jij die beweging, van in je emoties zitten tot iets kunnen uitzoomen?’

Rikkert: ‘Jazeker. Dat heeft alles met veerkracht te maken. Je ziet veel mensen die in steen gebeiteld staan, die stellige overtuigingen hebben. Dat gaat vaak gepaard met een gebrek aan kennis. We hebben de Oudtestamentische stenen tafelen, waarin woorden gebeiteld stonden. Nu hebben we de Geest die zich manifesteert als de wind en het vuur; dat zijn bewegende elementen. Je leert gaandeweg in je leven meebewegen, als het goed is. Dat je niet vaststaat als een standbeeld, maar meebuigt als het nodig is. Soms moet je buigen voor een storm en soms moet je je weer oprichten. Op die manier ontwikkel je veerkracht.’

Minella: ‘Hoe ziet dat er concreet uit in jouw leven?’

Rikkert: ‘Als ik het nieuws kijk, zie ik beelden van vluchtelingen, waarna ik in het reclameblok wordt opgeroepen om bamboe-ondergoed te kopen. Drie voor de prijs van twee. Daar kom ik niet uit. Die droefheid blijft altijd een beetje aan mij kleven. Het is de onbalans van de wereld in je meedragen, wetende dat je aan het koorddansen bent. Reinier, zeg jij daar eens wat van. Jij bent theologisch geschoold.’

Reinier (lachend): ‘Theologen weten alles.’

Minella: ‘Nou, heel veel mensen kijken nu naar theologen. Zondagochtenddiensten zijn nog nooit zo drukgezocht online. Mensen zoeken woorden van wijsheid. Heb jij die?’

Reinier: ‘Ik denk wel dubbel zo hard na: wat is nu van betekenis? Ik ben veel intiemer en urgenter met God bezig en merk Zijn nabijheid meer. Wat voor mezelf werkt, is voluit accepteren wat er nu aan de hand is. Accepteren wil niet zeggen: goedkeuren of heel snel met een doekje tegen het bloeden komen en doorrennen, maar het als nieuwe realiteit gaan beschouwen en er doorheen gaan. In mij schuilt altijd een soort verzet. Een mopperaar, ‘dit mag niet zo zijn’. Dat is een energielek waarop ik leegloopt. Jezus zei in Getsemane: ‘Laat deze beker aan mij voorbijgaan’ en vervolgens: ‘Maar niet Mijn wil, maar Uw wil geschiede’. Aan het kruis gebeurde hetzelfde: van ‘Mijn God, Mijn God, waarom heeft U Mij verlaten’ tot ‘In Uw handen beveel ik Mijn geest’. Die beweging van verzet naar een vorm van acceptatie en overgave moet ik eigenlijk elke dag maken. Hier is echt iets problematisch aan de hand, maar ik ga mijn tijd niet verspillen aan mopperen of klagen. Niet je emoties zijn, maar je emoties hebben, om vervolgens oplossingen te vinden om te dealen met wat er op je pad komt.’

En mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen.

Rikkert: ‘In het beeld van het koorddansen betekent dat: voortdurend een balans vinden, in feiten, emoties, dromen, verwachtingen, teleurstellingen, geloof, twijfel, licht, duister, uitzicht of niet… En mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen. Het ontroerende van deze tijd is dat mensen creatief worden en prachtige acties verzinnen om contact te zoeken met mensen die ze in fysieke zin niet meer kunnen omhelzen.’

Minella: ‘Ja, want missen jullie die intimiteit?’

Rikkert: ‘Ontzettend. Onze oudste zoon werkt soms in ons gastenhuisje. Je bent gewend om elkaar even om de hals te vliegen als je elkaar ziet en dat doe je nu niet. Dat is ontzettend vreemd. Je maakt een bord eten, zet het op tafel en zegt: ‘Pak het daar maar’. Daar zal ik nooit echt aan wennen en daar verzet ik me heel erg tegen. Het moet een keer afgelopen zijn.’

Reinier: ‘Ja, die eerste omhelzing, dat wordt wat… De eerste keer dat we weer een vriend mogen omhelzen gaan we vieren, natuurlijk.’

Rikkert: ‘Wij hebben onze vrienden al gemeld dat we te zijner tijd een groot omhelsfeest gaan houden. Dat gaan we zeer uitbundig doen, met veel dansen en matig drinken.’

Minella: ‘Rikkert, jij bent ook een man van woorden. Welke woorden komen in deze tijd bij jou op?’

Rikkert: ‘Voor Radio 1 schreef ik een aantal gedichten naar aanleiding van de gebeurtenissen rondom Corona. Ik heb er hier eentje bij de hand.’

Minella: ‘Ik luister graag.’

Rikkert:
‘Er hangt een mezenkruik aan onze schuur
Daar broedt een mezenpaar, normaalgesproken
Maar nu was er een vreemde in gedoken
Een dikke spreeuw, een speling der natuur

Daar zat hij klem, hij keek mij angstig aan
Leek in paniek te vechten voor zijn leven
En om het dier zijn vrijheid terug te geven
Heb ik de kruik aan stukken moeten slaan

Ik vond het wel een mooie metafoor
In deze wrange en benarde tijd
Ik ging er in gedachten mee vandoor:
Is er verlossing uit de eenzaamheid?

Toen riep mijn vrouw: ‘Word wakker, kom ‘es vlug!
Kijk daar, kijk daar, de zwaluwen zijn terug!’

Minella: Prachtig!

Rikkert: ‘Dit gebeurde echt, bij ons in de tuin. Never underestimate a good crisis, zeggen ze toch? Soms moet je iets stukslaan om tot een nieuwe vrijheid te komen.’

Tekst: Charlotte van Egmond

Hoop voor vluchtelingen in Libanon

Verhaal | 22-07-2020 | Tear
In Libanon raken vluchtelingen in de problemen, doordat ze geen geld meer hebben voor voedsel. Zusterorganisatie Tearfund biedt hulp. Lees hier hoe...

Debora in Indonesië: Kiezen tussen de armen en de armsten

Verhaal | 22-07-2020 | Tear
In Indonesië verloren door COVID-19 drie miljoen mensen hun baan en daarnaast heeft het land ook te maken met natuurgeweld. Debora Suparni: ‘Dit is een dubbele ramp voor Indonesië...

Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: ‘Mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen’

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
Minella van Bergeijk gaat in gesprek met Rikkert Zuiderveld en Reinier Sonneveld over meebuigen in de storm.

Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: ‘Mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen’

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
Minella van Bergeijk gaat in gesprek met Rikkert Zuiderveld en Reinier Sonneveld over meebuigen in de storm.

10x wat we leerden in 2020

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
De coronacrisis bracht veel mensen ook rust. Tear geeft tien tips om die rust vast te houden.

Martha Zonneveld: ‘Honger is een afschuwelijke ramp die zich voltrekt naast de dreiging van corona’

Verhaal | 03-07-2020 | Hannah Westra
Met Tear zijn we actief betrokken bij mensen die op dit moment nog middenin een lockdown zitten. Martha Zonneveld, noodhulpcoördinator bij Tear: ‘In sommige landen begint de...