Waarom zijn kerken zo belangrijk in de strijd tegen het coronavirus?

Verhaal | 23-04-2020Suzanna Blackmore

In Nederland zien we dat veel kerken hulp bieden nu het coronavirus het leven stillegt. In landen in Afrika en Azië zien we dat ook. We leerden veel over de belangrijke rol van geloofsgemeenschappen tijdens de uitbraak van het ebolavirus in West-Afrika. 

Het was januari 2014 toen in het grensgebied tussen Guinea, Sierra Leone en Liberia een jongetje van twee en zijn moeder werden getroffen door het ebolavirus. Het virus verspreidde zich vervolgens snel door West-Afrika en zou meer dan tienduizend mensen het levens kosten. 

Geloofsleiders speelden vanaf dat moment een belangrijke rol in het informeren van hun achterban over de verspreiding van het virus.

Ook het gedrag van religieuze leiders droeg hier in het begin aan bij. Zo verspreidden sommige leiders verkeerde informatie over het virus en legden zij de schuld bij de mensen zelf. Maar toen in de zwaarst getroffen gebieden ook veel dominees ziek werden, versterkte dat de wil om na te denken over een andere aanpak. 

Geloofsleiders speelden vanaf dat moment een belangrijke rol in het informeren van hun achterban over de verspreiding van het virus, pasten bijvoorbeeld rituelen rond begrafenissen aan en zorgden voor gedragsverandering. 

Waarom zijn kerken zo belangrijk in de strijd tegen het coronavirus?

  • Mensen accepteren de aanwijzingen van de geloofsleiders, omdat ze een vertrouwenspositie hebben in de gemeenschap.
    Tijdens de uitbraak van ebola, konden geloofsleiders en stamhoofden daardoor nauw samenwerken met internationale hulporganisaties en de overheid om zieken te identificeren en quarantainemogelijkheden te organiseren. 
  • Geestelijk leiders kunnen medische boodschappen op zo’n manier overbrengen dat ze aansluiten bij de cultuur en godsdienst van mensen.
    Tijdens de ebolacrisis veroorzaakten de berichten van de overheid en hulporganisaties in het begin vooral angst. Dominees konden ze omvormen tot boodschappen van hoop. Hierdoor nam het wantrouwen af en kwam er gedragsverandering tot stand.
  • Dominees kunnen een belangrijke rol spelen bij het aanpakken van stigmatisering. 
    In de Bijbel zijn tal van verhalen te vinden die oproepen geen mensen buiten te sluiten (bijvoorbeeld de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan). Tijdens de ebolacrisis gingen predikanten uitsluiting van ebolapatienten tegen door inhoudelijke informatie te koppelen aan waarden als compassie. 
  • Kerkleiders hebben met hun kerkgemeenschappen veel mogelijkheden om te zorgen voor counseling en psychosociale hulp.
    Een ziekte die alleen gestopt kan worden als je het fysieke contact met zieke dierbaren verbreekt, heeft een vreselijke impact op het emotionele welzijn van mensen. Dat zien we nu ook in eigen land. De zorg en saamhorigheid van geloofdsgemeenschappen boden tijdens de ebola-uitbraak de emotionele ondersteuning en begeleiding waar overheden en hulporganisaties geen tijd voor hadden.

Enorm potentieel 

In allerlei landen, waaronder de Democratische Republiek Congo, doet Tear er nu alles aan om het netwerk van kerken opnieuw te mobiliseren in de strijd tegen corona. Samen vormen zij een enorm potentieel. Zo zien we dat dominees hun rol oppakken in de informatievoorziening. Ze gebruiken de radio en sms-acties om met hun gemeenschappen te communiceren nu bijeenkomsten verboden zijn.

Met het coronavirus staan we mogelijk aan de vooravond van een enorme ramp, ook in ontwikkelingslanden.

En in vluchtelingenkamp Cox Bazar in Bangladesh delen kerkelijke partners hygiënepakketten uit en folders met informatie over het belang van handen wassen, social distancing en het herkennen van de symptomen van corona. 

Met het coronavirus staan we mogelijk aan de vooravond van een enorme ramp, ook in ontwikkelingslanden. Geestelijk leiders kunnen een grote rol spelen in de bestrijding hiervan. Tear roept hulporganisaties, overheden en donoren daarom op om hen niet over het hoofd te zien maar vanaf het begin effectief in te zetten zodat de schade beperkt blijft. 

Tekst: Manuel Voordewind en Suzanna Blackmore.

Dit artikel is een bewerking van een opinieartikel dat we schreven voor dagblad Trouw. 

Meer weten?

In dit rapport lees je meer over het onderzoek naar de rol van religieuze leiders in de strijd tegen het ebolavirus.

Hoop voor vluchtelingen in Libanon

Verhaal | 22-07-2020 | Tear
In Libanon raken vluchtelingen in de problemen, doordat ze geen geld meer hebben voor voedsel. Zusterorganisatie Tearfund biedt hulp. Lees hier hoe...

Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: ‘Mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen’

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
Minella van Bergeijk gaat in gesprek met Rikkert Zuiderveld en Reinier Sonneveld over meebuigen in de storm.

10x wat we leerden in 2020

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
De coronacrisis bracht veel mensen ook rust. Tear geeft tien tips om die rust vast te houden.

Martha Zonneveld: ‘Honger is een afschuwelijke ramp die zich voltrekt naast de dreiging van corona’

Verhaal | 03-07-2020 | Hannah Westra
Met Tear zijn we actief betrokken bij mensen die op dit moment nog middenin een lockdown zitten. Martha Zonneveld, noodhulpcoördinator bij Tear: ‘In sommige landen begint de...

Beter bestand tegen de coronacrisis dankzij de lokale kerk

Verhaal | 22-06-2020 | Annemarie van den Berg
Via lokale kerken mensen zelf uit armoede laten opstaan. Het werkt! Juist in deze coronacrisis zien we dat deze gemeenschappen beter bestand zijn tegen de gevolgen.
Babyslofjes

Kraamtijd in lockdown: net bevallen en geen inkomen meer

Verhaal | 22-06-2020 | Tear
Ineens ziet de kraamtijd er door het coronavirus heel anders uit dan dat we gewend zijn. Maar voor de 25-jarige Kabita en haar man is de kraamtijd levensbedreigend geworden.