Wat heeft Integral Mission te maken met het werk van Tear?

Verhaal | 29-01-2020Annemarie van den Berg

Tear is niet zomaar een ontwikkelingsorganisatie die met geld en kennis projecten ondersteunt. Tears missie en visie komen voort uit een gods-, mens- en wereldbeeld dat onder andere sterk beïnvloed is door Integral Mission, een concept maar ook beweging uit Latijns-Amerika. Wat is die beweging, en wat zijn de raakvlakken met ontwikkelingswerk? We gaan hierover in gesprek met voormalig Tear-directeur Marnix Niemeijer. Deel 2 van een serie over het DNA van Tear.

Integral mission kun je beter zien als een uitnodiging tot een steeds voortdurend gesprek.

Als één begrip moeilijk te vertalen is, dan is het wel ‘Integral Mission’. Dat het lastig te vertalen is, is helemaal niet erg volgens Marnix. ’Zodra je Integral Mission denkt te hebben gedefinieerd, doe je het eigenlijk tekort. De woorden kun je beter zien als uitnodiging tot gesprek. Een gesprek dat nog steeds voortduurt.’ Om iets te kunnen vatten van de rijkdom van deze twee woorden gaan we terug naar de oorsprong in Latijns-Amerika. 

Theologische grondslag 

In de jaren 60 en 70 versterkte de polarisatie tussen ‘the evangelicals’ enerzijds en ‘the oecumenicals’ anderzijds, vertelt Marnix. 'Grofweg waren de eersten vooral gericht op de ‘verticale lijn’: een persoonlijk geloof, het hiernamaals en je zielenheil. De laatsten zagen de betekenis van het evangelie vooral op de horizontale lijn: Gods heil zichtbaar maken aan deze kant van de horizon, het christelijk geloof – vooral vertaalt naar sociale thema’s in het hier en nu.  

René Padilla, theoloog en Ecuadoraan zocht een derde weg: geen polarisatie, maar aandacht voor beide aspecten. Denk aan het beeld van het evangelie als kruis: het verticale (de verkondiging van het goede nieuws) kan niet zonder het horizontale (de demonstratie daarvan). Je maakt het kapot als je ze uit elkaar trekt. Deze zienswijze kreeg een breed podium toen het werd opgenomen in de verklaring van Lausanne (internationaal congres in Lausanne in 1974). 

Integral Mission begint bij Integral Living 

Hoewel het denken rondom Integral Mission dus al vanaf de jaren zeventig de westerse (orthodoxe) kerken binnenkwam, heeft het lang geduurd voordat het daar werkelijk voet aan de grond kreeg. Zeker in de eerste jaren was er veel scepsis. Het opkomen voor armen en strijden tegen sociaal onrecht werd al snel gezien als een evangelie dat socialistisch of zelfs marxistisch getint was, dus verdacht. De laatste decennia is er volgens Marnix veel ten goede veranderd en kom je Integral Mission op steeds meer plekken tegen.  

‘Als je het hebt over Integral Mission moet je eigenlijk beginnen met Integral Living’, zegt hij. ‘Hoe houd je in een gefragmentariseerde samenleving, met impulsen die van alle kanten komen, je leven bij elkaar? Hoe blijf of word je een integer mens? In dit verband heb ik veel gehad aan wat Feitse Boerwinkel heeft geschreven in zijn boek ‘Meer dan het gewone’, een boekje over de Bergrede. Daarin heeft hij het onder meer over zogenaamde ‘struikelteksten’, teksten waar hij als gelovige niet uitkomt en mee worstelt. Een van die teksten is Mattheus 5:48, waar Jezus zegt: ’Wees dan volmaakt, zoals mijn Vader volmaakt is.’ Ja, wie kan dat zijn? De tekst komt dichterbij wanneer je beseft dat dat betekent: ‘uit één stuk zijn’. Hoe kun je in je leven gericht zijn op datgene waarvoor je geschapen bent: een dienstbaar leven voor de ander/Ander? Zoals de Bijbel ergens zegt: ‘Heer, verenig mijn hart.’ 

Het Koninkrijk gaat door alle domeinen van het leven heen.

Integral mission en het Koninkrijk van God 

In Tears visie en denken komen woorden als gerechtigheid, Koninkrijk van God en Integral Mission bij elkaar. Marnix legt uit: ‘Het Koninkrijk gaat door alle domeinen van het leven heen, denk aan het private en het publieke domein, het economische en sociale domein. Maar het raakt ook alle dimensies van het mens-zijn, zoals het fysieke, het sociale, het emotionele, het intellectuele en het spirituele. En ten slotte betreft het alle relaties waarin de mens geschapen is: de relatie met God, met zijn medemens, met zijn omgeving - of breder en dieper gezegd: de schepping - en met zichzelf. Het Koninkrijk kent dus niet een sacraal terrein waar het aanwezig is, en een seculier terrein waar het niet aanwezig zou zijn.’ 

De grondwet van het Koninkrijk 

‘Als je het Koninkrijk van God ziet als een ‘rijk’ dan is ‘gerechtigheid’ de grondwet voor dit rijk. Het Koninkrijk wordt in zijn eigenheid, kracht en doorwerking zichtbaar wanneer er gerechtigheid wordt gedaan. Zoals de kanarie in de mijnen aangeeft of er voldoende zuurstof is, zo is recht doen aan de kwetsbaren een teken dat er in gerechtigheid geleefd wordt. Wanneer mensen leven in de overtuiging dat zij door God geroepen zijn om die gerechtigheid uit te leven en om die gerechtigheid ook hun kinderen voor te houden, dan is hun leven tot een zegen voor anderen. God zegt zelfs tegen Abraham in Genesis 18: 19 – een missionaire kerntekst volgens Chris Wright – ‘dan is je leven tot een zegen van alle volken’. Zo leven en zo tot een zegen zijn, is Integral Mission.’ 

Integral Mission is niet te regelen 

Voor wie dit te utopisch of activistisch klinkt, haast Marnix zich te zeggen dat het allemaal begint bij genade. Integral Mission, Koninkrijk, gerechtigheid - het is niet te regelen, of te organiseren. Het ‘overkomt’ je, het valt je toe.’ Marnix: ‘Steeds meer kom ik - dwars door weerbarstigheid, verdriet en het ervaren van eigen tekort heen, maar ook door de toegewijde aandacht van lieve mensen en mensen van goede wil - tot het besef dat aan het begin van de noties gerechtigheid, Koninkrijk van God en Integral Mission de oprechte verwondering en dankbaarheid voor het gegeven leven staat. Gratuïteit. Het leven dat ik heb ontvangen, in een wereld waarin op zoveel manieren het geschenk in het geschapene vorm heeft gekregen. En wie van genade leeft, is gevoelig voor het sociale onrecht in zijn of haar omgeving.’ 

In een volgend artikel in de serie over het DNA van Tear kijken we hoe een Nederlandse kerk de ideeën van Integral Mission in de praktijk brengt.

Wil je je verder verdiepen in het gedachtegoed van René Padilla?

Bekijk hier een (Engelstalig) interview uit 2016 met René Padilla. Of lees dit (Engelstalige) artikel uit 2016 van David C. Kirkpatrick. 

Of wil je meedoen of erachter komen wat jij kunt doen? Kom er hier achter!

Foto: Margreet Noordhof

Waarom duurzaamheid bij ontwikkelingswerk hoort

Verhaal | 12-02-2020 | Annemarie van den Berg
Waarom is de inzet voor duurzaamheid onlosmakelijk verbonden met de strijd tegen armoede en onrecht volgens Tear?
Jurjen ten Brinke: Nederlandse kerken kunnen veel van kerken in het Zuiden leren

Wat Nederlandse kerken kunnen leren van kerken in het Zuiden

Verhaal | 05-02-2020 | Annemarie van den Berg
De kerk in het Zuiden is een katalysator van verandering in de omgeving. De rol van de kerk is daar veelomvattend. Jurjen ten Brinke vertelt wat Nederlandse kerken kunnen leren...

Wat heeft Integral Mission te maken met het werk van Tear?

Verhaal | 29-01-2020 | Annemarie van den Berg
Wat zijn de raakvlakken van Integral Mission met ontwikkelingswerk? Zo kijkt Tear ernaar.

Leiden betere relaties tot minder armoede?

Verhaal | 22-01-2020 | Annemarie van den Berg
Wat denk jij? Zijn gebroken relaties de oorzaak van armoede? Zo kijkt Tear ernaar.