Geef je frustratie over het klimaat een vorm

Blog | 29-05-2019Rikko Voorberg

Het was oktober 2018, er was die zomer net een zeer onrustbarend rapport uitgekomen over de klimaatverandering en wat ons te doen staat.

Waarom is iedereen zo gelaten onder dit rapport?

Een bevriende collega-predikant stuurde een berichtje: ‘Rikko, heb jij ooit een project gedaan met betrekking tot het klimaat? Volgens mij moet er iets gebeuren, een klimaatkapel ofzo met 24/7 gebed en protest. Ik ben eigenlijk verbijsterd dat iedereen zo gelaten is onder dit rapport. De boodschap is: alles gaat naar de kloten als we niet NU handelen. Vegetarisch worden, de fiets pakken en de verwarming omlaag is niet genoeg. Jij hebt ervaring met dit soort dingen. Wat denk jij? Wat kunnen we doen?’

De frustratie kun je van het bericht afschrapen en dat stemt me op een paradoxale manier gelukkig. Het is zó nodig dat er mensen zijn die zich opwinden over alles wat fout is in de wereld!

Constructief boos zijn

Toch leggen we het vaak naast ons neer. Er is veel te veel om in je eentje te dragen en het is veel te zwaar. Zelfs als er één specifiek ding is waar je boos over wordt, dan nog is het te zwaar om vol te houden. En dus laten we het los, stoppen het weg of laten het van ons af glijden. Of… we delen het met anderen, als het te belangrijk is. Dat is wat deze vriend deed: de frustratie delen. Én hij deed nog iets: hij stelde voor om het plek te geven. Letterlijk. In bijvoorbeeld een klimaatkapel.

Ik was dankbaar voor zijn bericht. In mijn zoektocht naar constructieve woede kwam ik precies uit op deze twee kenmerken: Woede heeft een ‘community’ nodig en het heeft een plan nodig, iets om te doen, een tijd en een plaats. We zijn maar mensen. Onze gedachten vliegen van hot naar her, tenminste de mijne. Nu eens voel je dit, dan voel je dat. Waarom zou je je opwinden, morgen is er weer iets anders om boos over te worden. Maar dat hóeft dus geen reden te zijn voor cynisme. Het kan ons ook doen beseffen dat we als beperkte mensen dus een tijd en plaats moeten creëren voor iets wat te belangrijk is om te laten vervliegen.

Zonder vorm vervliegt het 

De kerk als vorm is onmisbaar om ons te herinneren wat belangrijk is

Dat is überhaupt de reden dat er een kerk is. Een tijd en plaats maken om ons te herinneren aan dat wat we belangrijk vinden. Het gebouw is niet onmisbaar, brood en wijn zijn niet onmisbaar, psalmboeken ook niet. Maar vormen zelf zijn wel onmisbaar, want zonder vorm vervliegt het. En sommige vormen wérken. Zoals brood en wijn, zoals zingen, zoals een kapel om stil te staan.

Het besef dat er een tijd en een plaats nodig zijn om niet te verliezen wat we belangrijk vinden, lijkt steeds breder door te dringen. Juist in een tijd waarin we ons in West-Europa losgemaakt hebben van de kerk, groeit het verlangen naar rituelen. Een prototype hippe, stadse ondernemer zei me onlangs dat zijn leefomgeving hunkert naar vormen voor zingeving. Keken we vroeger nog neer op mensen die zo nodig stilte wilden om te bidden voor het eten, nu vinden we het te gek dat iemand een ritueel heeft voordat die aan het eten begint en vragen hem of haar na de stilte de hemd van het lijf. Dat zouden we zelf ook wel willen, een tijd en plaats om dankbaarheid een plek te geven.

Waarom niet in de vorm van een kapel?

 

We gaan een plek, plan en tijd zoeken voor onze zorg én hoop om het klimaat

Dus liep ik vorige maand binnen bij de Collegedag over Ecologische Gerechtigheid met een enorm bord met daarop in sierlijke letters het woord ‘Klimaatkapel’. Aan het eind van de dag kreeg ik een kaars mee en een opdracht van alle aanwezigen om te zorgen dat die klimaatkapel er komt. Samen met architect Narda Beunders en mijn vrouw, interieurarchitect Joanne Zwart, gaan we een proces initiëren waarmee we met iedereen die wil samen een plan ontwerpen, een vorm creëren en tijd en plaats gaan zoeken voor de zorg, de angst en de hoop rondom klimaat.

Christendom gelooft dat mensen gemaakt zijn als tuin- en dierverzorgers onder toezicht van God zelf. We zijn ook stedenbouwers en kunstenaars. Laten we dat samenbrengen in het besef dat wat er gebeurt rond het klimaat heel hard ons hele hart en beide handen nodig heeft.

Haak je aan?

Rikko Voorberg
Theoloog, schrijver, actievoerder en ambassadeur van Tear.

Foto: Nancy Zwaal Fotografie